Self Aware

Incwadi Yothando KaJuan Ramón Jiménez Eya Ekuphileni KaNobel – I-Marginalian

Ngaphansi kokushesha kwethu kokukhathazeka, ngaphansi kokwesaba kwethu okudala, ngaphansi kwezikhali ezigqwalile zokukholelwa, ububele yibo esikulangazelelayo – ububele bokuqeda ukuthintana kwethu okulimazayo neqiniso, ukusifudumeza siphapheme ebuthongweni obuyiqhwa bokuphila okuseduze.

Ubumnene yibo obugcwele Platero kanye nami (umtapo wolwazi womphakathi) yimbongi yaseSpain eyawina umklomelo kaNobel UJuan Ramón Jiménez (Disemba 23, 1881–May 29, 1958) — ingxenye yencwadi yothando eya embongolweni yakhe ayithandayo, ingxenye yejenali yenjabulo enkulu ngendalo nasesintu, ingxenye yenganekwane yabazungu.

Umelaphi embongolweni ngu-Niko Pirosmani, ekuqaleni kwawo-1900.

Ehlala endaweni azalelwa kuyo e-Moguer – idolobhana elisemaphandleni ase-Andalusia – uJiménez waqala ukuqamba le posy engavamile yezinkondlo ze-prose ngo-1907. Nakuba ithatha isikhathi esingaphansi konyaka empilweni yakhe noPlatero, kwamthatha iminyaka eyishumi ukuyishicilela.

Enhliziyweni yalo kuneqiniso elilula: Yini futhi ngubani esimthandayo iyilensi yokugxila othandweni lwethu lwempilo uqobo.

Ububele u-Jiménez abheka ngabo u-Platero – akhuluma ngaye ngegama ngokuphindaphindiwe, njengokusho kothando – ubumnene bokuphila ngokumangala nobuthaka. Ubungaza “amehlo amakhulu akhazimulayo kaPlatero, okuqina okuthambile, lapho ilanga likhanya khona”; umhlonipha “njengomngane wekhehla nengane, emfudlaneni uvemvane, welanga nenja, wembali nenyanga, onesineke nonenhliziyo encane, odangele futhi othandekayo, uMarcus Aurelius wasezimfeni.” Uyamncenga: “Hamba nami, ngizokufundisa izimbali nezinkanyezi.”

Futhi ngakho wenza:

Bheka, Platero, ama roses amaningi awela yonke indawo: amarozi aluhlaza, apinki, amhlophe, angenambala… Ungacabanga ukuthi isibhakabhaka sasibhidlika sibe ama roses… Ungacabanga ukuthi kusukela kumagalaji ayisikhombisa ePharadesi ama roses ayephonswa emhlabeni… njengokungathi usemanzini aphuma emthonjeni womusa… Amehlo akho, ongakwazi ukuwabona, uPlatero, futhi owuphakamisela phezulu kancane esibhakabhakeni, angama roses amabili amahle.

Ndawonye, ​​imbongi nembongolo badabula indawo yasemaphandleni yase-Andalusia esimweni sokuzwana okujabulisayo komunye nomunye kanye nomhlaba ophilayo:

Emigwaqweni ephansi yasehlobo, embozwe i-honeysuckle ethambile, yeka indlela esihamba ngayo kamnandi! Ngiyafunda, noma ngicule, noma ngihaye izinkondlo esibhakabhakeni. I-Platero idla utshani obuncane basemabhange anomthunzi, izimbali ezinothuli ze-mallows, i-sorrel ephuzi. Uyama ngaphezu kwalokhu ahamba ngakho. Ngimvumele.

[…]

Njalo nje uPlatero uyayeka ukudla futhi angibuke. Njalo njalo ngiyeka ukufunda futhi ngibheke uPlatero.

Kunama-echoes kaWhitman ekuthokozeni kukaJiménez:

Phambi kwethu kunamasimu, asevele aluhlaza. Ngibhekene nesibhakabhaka esikhulu, esicacile, se-indigo evuthayo, amehlo ami – kude kakhulu nezindlebe zami! – evulekile ngokuhloniphekile, ekwamukela ngokuzola kwakho lokho kuthula okungachazeki, lokho kuthula okuvumelanayo, okungcwele okuhlala ekungapheli komkhathizwe.

Art by Ryōji Arai from Yonke Imibala Yokukhanya

Lokhu kulangazelela okungapheli kuhambisana nensizwa kanye nembongolo endala lapho bewela amagquma nezigodi ohambweni lwabo lwansuku zonke:

Ubusuku budlulela ngale kwemingcele yakho evamile, futhi ihora, elingenwe ingunaphakade, alinamkhawulo, linokuthula, alinakulinganiswa.

Ngokuphindaphindiwe, ukuba khona kukaPlatero kukhulisa injabulo yembongi yobuhle, kujulisa ukuxhumana kwayo nabaphakade:

Ngihlala ngijabulile ngaphambi kokuhwalala. U-Platero, amehlo akhe amnyama abomvu gebhu nokushona kwelanga, uhamba ngobumnene echibini lamanzi abomvu tebhu, abomvana naluhlaza; ucwilisa izindebe zakhe ezibukweni ezibonakala zincibilika uma ezithinta.

Ukubeka izimpawu zalezi zinto ezijabulisayo yizikhathi ezingenakugwemeka zokudangala okuvela eqinisweni lokuthi intengo yokuphaphamela ekuphileni nayo iphaphamele ekufeni. Eqaphela ukuthi le mpilo ethokozisayo no-Platero wakhe othandekayo ingeyesikhashana kuphela, uJiménez ufinyelela osizini lwekusasa ukuze alingcwelise ngenjabulo:

I-Platero. Ngizokumbela phansi kophayini omkhulu, oyindilinga engadini yezithelo eLa Piña, owuthanda kakhulu. Uzohlala eduze nokuphila okujabulisayo, okuzolile. Abafana abancane bazodlala futhi amantombazane amancane azothunga eceleni kwakho ezihlalweni zawo ezincane eziphansi. Uzothola ukuzwa amavesi ukuthi ukuba wedwa kuzofaka ugqozi kimi. Uyozwa amantombazane amadala ecula lapho ewasha izingubo esihlahleni samawolintshi, futhi umsindo wesondo lamanzi kuyoba intokozo nenduduzo ekuthuleni kwakho okuphakade. Futhi unyaka wonke ama-goldfinches, ama-greenfinches, nama-vireos, ekuhlanzeni okungapheli kwe-treetop, kuzokudalela usilingi omncane womculo phakathi kokulala kwakho okuzolile kanye nesibhakabhaka esingapheli sika-Moguer, esihlala siluhlaza okwesibhakabhaka.

Ngifunde lawa makhasi ngicabanga ukuthi yonke into esiyipholisha ngokunaka iba yisibuko kanjani. Kanjalo nembongolo iba yisibuko somphefumulo wembongi:

Njalo nje u-Platero uyeka ukuphuza futhi aphakamise ikhanda lakhe, njengami, njengabesifazane bemidwebo kaMillet, ezinkanyezini, ngokulangazelela okuthambile, okungapheli.

Art by Ryōji Arai from Yonke Imibala Yokukhanya

Ukuvela kulawa ma-vignettes kuyisikhumbuzo sokuthi ubuciko bezinkondlo, njengobuciko bokuphila, kuyindaba yezinga lokunaka esikunaka ezintweni – ukuqinisekiswa okuphilayo kokuphikelela kukaSimone Weil kokuthi “ukunaka, okuthathwa ngezinga eliphezulu kakhulu, kuyinto efanayo nomthandazo.” UJiménez uyajabula:

Yeka ekuseni! Ilanga lenza ukujabula kwalo kwesiliva negolide emhlabeni; izimvemvane ezinemibala eyikhulu zidlala yonke indawo, phakathi kwezimbali, endlini (manje ingaphakathi, manje isiphumile), emthonjeni. Kuyo yonke indawo, indawo yasemaphandleni ivuleka ibe imifantu kanye nokuqhekeka, ibe ukubilisa kwempilo entsha enempilo.

Kunjengokungathi singaphakathi kwekhekheba lezinyosi elikhulu lokukhanya nalo elaliyingaphakathi le-rose enkulukazi, evutha amalangabi.

Ngolunye usuku ekuseni okuluhlaza okwesibhakabhaka, imbongi nembongolo bazithela phezu kweqembu “labafana abakhohlisayo” abeneka inetha ukuze babambe izinyoni ezinkunini zikaphayini eziseduze. Enqotshwe uzwela “kubafowabo besibhakabhaka” bakaPlatero, uJiménez ulungiselela ukuxwayisa izinyoni endaweni lapho, futhi, ephetha ngokuzwelana okungapheli okugeleza phakathi kwakhe nembongolo yakhe:

Ngagibela i-Platero futhi ngamcindezela phambili ngemilenze yami, futhi lapho sihamba ngokucijile senyukela okhunini lukaphayini. Lapho sifika ngaphansi kwegobolondo elinamaqabunga anomthunzi, ngashaya izandla, ngacula, futhi ngamemeza. U-Platero, ebambe umoya, wakhala izikhathi ezimbalwa. Futhi inanela ejulile, enomsindo, sengathi ivela ekujuleni komthombo omkhulu. Izinyoni zandizela kwenye ipulangwe, zicula.

UPlatero, phakathi kweziqalekiso ezikude zabafana abancane abanobudlova, wayexubha ikhanda lakhe elikhulu eliphukile enhliziyweni yami, engibonga waze walimala esifubeni sami.

Ubuciko bomculi wase-Spain u-Roc Riera Rojas ophuma kuhlelo olungandile lwe Don Quixote

Uzwelo olukhanyayo lukaJiménez ngezinto eziphilayo ludlulela ngale kwezilwane. Kukulezi zibopho zozwelo, zokungenela, lapho ethola khona ingosi eya kwaphakade:

Noma nini lapho ngima, Platero, ngibonakala ngima ngaphansi kukaphayini weLa Corona… ngendlala ubunandi obuluhlaza ngaphansi kwesibhakabhaka esibanzi esiluhlaza ngamafu amhlophe… Yeka indlela engizizwa nginamandla ngayo njalo lapho ngiphumula ngaphansi kwenkumbulo yawo! Lapho ngikhula, kwakuwukuphela kwento eyayingayeki ukuba nkulu, okwakuwukuphela kwento eyayiba nkulu ngaso sonke isikhathi. Lapho benqamula lelo gatsha elaphulwa yisiphepho, ngacabanga ukuthi isitho sami sasikhishwe; futhi ngezinye izikhathi, lapho ubuhlungu obuthile bungibamba ngingalindele, ngicabanga ukuthi kubuhlungu uphayini waseLa Corona.

[…]

Igama elithi “elikhulu” liyifanelekela njengoba lenza olwandle, isibhakabhaka, nenhliziyo yami. Emthunzini wayo izizukulwane eziningi ziye zaphumula, zibuka amafu, amakhulu eminyaka, njengokungathi emanzini, ngaphansi kwesibhakabhaka, kanye nokulangazelela kwenhliziyo yami. Lapho imicabango yami izulazula ngokukhululekile futhi izithombe ezingafanele zizinza noma nini lapho zifisa, noma ngalezo zikhathi lapho kunezinto ezibonwa njengokungathi ngokubona kwesibili, ngaphandle kwalokho okubonakala ngokucacile, uphayini waseLa Corona, oguqulwe waba isithombe esithile saphakade, ufika emqondweni wami, ukukhahlamezeka okukhulu futhi okukhulu kakhulu nokho, kuvusa ukuthula nokungabaza kwangempela, phakathi kokungabaza kwangempela. isiphetho saphakade sohambo lwami empilweni.

Umfanekiso wezihlahla unamandla emcabangweni wezinkondlo kaJiménez:

Lesi sihlahla, i-Platero, lo mtholo engazitshalela wona, ilangabi eliluhlaza elaqhubeka likhula, intwasahlobo ngemva kwentwasahlobo, futhi manje esisibekele ngamahlamvu awo amaningi akhula ngokukhululeka, adutshulwe lapho lishona ilanga, kwaba ukusekelwa okungcono kakhulu kwezinkondlo zami inqobo nje uma ngihlala kule ndlu, manje evaliwe. Noma yiliphi lamagatsha awo, elihlotshiswe ngesimaragidu ngo-April noma igolide ngo-Okthoba, lipholisa ibunzi lami uma nje ngilibuka isikhashana, njengesandla esimsulwa seMuse.

Art by Art Young kusukela Izihlahla Ebusuku1924. (Itholakala njengencwadi ephrintiwe.)

Ukudonsa ngaphansi kwawo wonke ama-vignettes kuwumuzwa ojulile wembongi enganqamuki ukuba yodwa – ngisho ikanye nembongolo yayo, ngisho nalapho ikhona ngokuphelele emhlabeni ophilayo. NgeSonto lasekupheleni kwehlobo, efunda u-Omar Khayyam ngaphansi kwesihlahla sikaphayini “egcwele izinyoni ezingandizi” kuyilapho lonke idolobha liya esontweni, uyabhala:

Ekuthuleni phakathi kwama-peals amabili, ukushisa kwangaphakathi kwasekuseni kukaSeptemba kuthola ubukhona kanye ne-resonance. Iminyovu emnyama nesagolide indiza izungeza umvini ogcwele izixha ezinempilo ze-muscat, futhi izimvemvane, ezixubene nezimbali, zibonakala zivuselelwa, ngokushintshashintsha kwemibala egqamile, njengoba ziphaphazela. Ukuba wedwa kufana nomcabango omkhulu wokukhanya.

Kungalesi sikhathi sokuba wedwa phakathi kwemvelo lapho ethola khona lokho akulangazelela kakhulu—ubuhle, ukuzola, ingunaphakade:

Yeka ukuthi inhle kanjani indawo yasemaphandleni kulawa maholide lapho wonke umuntu eyilahla! Ikakhulukazi, esivinini esincane, engadini yezithelo, ikhehla elithile lingase lincike emvinini ongavuthiwe, ngaphezu komfudlana ohlanzekile… Futhi umphefumulo womuntu, uPlatero, uzizwa njengendlovukazi yangempela yalokho onakho ngenxa yemizwa yawo, yomzimba omkhulu wemvelo onempilo, okuthi lapho uhlonishwa, unikeze indoda ewufanelekelayo umbukwane wobukhazikhazi obungapheli.

Eceleni kwenhlonipho kaJiménez kokuphakade yi-elegy yakhe ngokuhamba kwesikhathi, ngenxa yobuhle obubuhlungu bokudlula kwethu emhlabeni. Lapho kufika ikwindla, uyabhala:

UPlatero, ilanga seliqala ukuvilapha kakhulu ukuphuma emashidini alo, futhi abalimi bavuke ngaphambi kwesikhathi kunaye… Endleleni ebanzi, emanzi izihlahla eziphuzi, ziqinisekile ukuthi zizophinde zibe luhlaza, zikhanyise ngokukhanyayo uhambo lwethu olusheshayo nhlangothi zombili, njengomlilo othambile wegolide elicwebile.

[…]

Lezi izikhathi lapho ukuphila kuqukethwe ngokuphelele egolideni eliphumayo…. Ubuhle benza kube phakade lesi sikhathi esidlulayo ngaphandle kokushaya kwenhliziyo, njengokungathi ufile phakade esaphila.

Ngokuphindaphindiwe, uJiménez uvumelanisa phakathi kwenjabulo nokulila:

Bheka ukuthi ilanga elishonayo, lizibonakalisa lilikhulu nelibomvu, njengonkulunkulu obonakalayo, likudonsela kuye injabulo yazo zonke izinto futhi, emgqeni wolwandle ngemuva kweHuelva, licwila ekuthuleni okuphelele lapho umhlaba – okungukuthi, iMoguer, indawo yasemaphandleni, wena, mina, Platero – sikukhokhele ngokuyihlonipha.

Ngokuphindaphindiwe, ubuyela eqinisweni eliyisisekelo lokuba, elitholakala kuyo yonke imbali nakuyo yonke inkanyezi – ukuthi ukuphila ngalo mzuzu nje, noma yimuphi umzuzu, kwanele, ingunaphakade:

Platero, Platero! Nginganikela ngempilo yami yonke futhi ngilangazelela ukuthi ufune ukunikela ngeyakho, ukuze uthole ubumsulwa balobu busuku obujulile bukaJanuwari, obukhanyayo obunesizungu, futhi buqinile.

Lapho u-Platero ekugcineni enikela ngokuphila kwakhe, imbongi ihlangana nokufa kwayo ngokulangazelela okukhulu kwenhliziyo okuphakade okuhlala kukho konke okungapheli. Evakashela ithuna likaPlatero nezingane zasemaphandleni ezazimthanda kangaka, uyabhala:

“Platero, mngane wami!” Ngathi emhlabeni. “Uma, njengoba ngikholelwa, manje usethafeni ezulwini, uthwele izingelosi ezisakhula emhlane wakho okhuni, ingabe mhlawumbe ungikhohliwe? Platero, ngitshele: usangikhumbula na?”

Futhi, njengokungathi ekuphenduleni umbuzo wami, uvemvane olumhlophe olungenasisindo, engangingakaze ngilubone ngaphambili, lubhakuza ngokuphikelela, njengomphefumulo, kusukela ku-iris kuya ku-iris.

Amakhasi okuvala aba yingxenye ye-rhapsody nengxenye yesidingo, agxilise futhi angcwelise ububele obuhlomulise impilo yembongi ngembongolo yayo:

I-Platero ethokozayo emnandi, imbongolo yami encane eyayithwala umphefumulo wami kaningi – umphefumulo wami kuphela! – phezu kwaleyo migwaqo ephansi yamapheya aluhlaza, ama-mallows, nama-honeysuckles; kini nginikela lencwadi ekhuluma ngani, manje ukuthi niyiqonde.

Ubuciko buka-Ivan Bilibin, 1906. (Itholakala njengokuphrinta nanjengamakhadi okubhala.)

Couple the soul-slaking Platero kanye nami ngendaba emnandi ye-Civilón — inkunzi yempilo yangempela yaseSpain eyaphefumulela incwadi yezingane ethandekayo Ferdinand.

Source link

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button